حمل زمینی کالا به اروپا

چرا اروپا با دیگر مقاصد قابل‌ مقایسه نیست؟

مسیر رایج و پایدارتر: حمل زمینی از بازرگان و عبور از خاک ترکیه

مسیری که کمترین وابستگی را به شرایط دریایی خلیج فارس دارد، مسیر زمینی کلاسیک ایران به اروپا از طریق ترکیه است؛ محموله از مرز بازرگان در آذربایجان غربی وارد خاک ترکیه در نزدیکی گوربولاک می‌شود و پس از عبور از جاده‌های داخلی ترکیه، از طریق گذرگاه کاپیکوله در مرز بلغارستان وارد قلمرو گمرکی اتحادیه اروپا می‌گردد. این مسیر برای دهه‌ها زیرساخت حمل جاده‌ای ایران به اروپا بوده و همچنان با اسناد استاندارد بین‌المللی مانند CMR و در مسیرهای واجد شرایط، دفترچه ترانزیت TIR قابل‌انجام است.

مزیت این مسیر نسبت به حمل دریایی مستقیم از بنادر جنوبی، عبور نکردن از تنگه هرمز است؛ به همین دلیل، در دوره‌هایی که ریسک دریایی خلیج فارس بالا می‌رود، این کریدور زمینی معمولاً باثبات‌ترین گزینه باقی می‌ماند.

گزینه دریایی: دور زدن تنگه هرمز از طریق بندر مرسین

برای محموله‌های حجیم یا کانتینری که به دلایل هزینه یا حجم، گزینه زمینی محض برایشان مناسب نیست، یک راه‌حل میانی در دسترس است: انتقال کالا با کامیون از ایران تا بندر مرسین در سواحل مدیترانه ترکیه، و از آنجا ادامه مسیر با کشتی تا بنادر اروپایی. این روش ترکیبی، بخش خلیج فارس و تنگه هرمز را به‌طور کامل از مسیر حذف می‌کند و می‌تواند در شرایطی که حمل دریایی مستقیم از بنادر جنوبی ایران با عدم‌ قطعیت همراه است، جایگزین قابل‌ اتکاتری باشد.

الزامات گمرکی، امنیتی و تحریمی صادرات به اروپا

ورود کالا به قلمرو اتحادیه اروپا، مستقل از مبدأ آن، مستلزم تشریفات گمرکی استاندارد این اتحادیه است؛ اما برای کالای با مبدأ ایران، یک لایه بررسی اضافه هم وجود دارد که باید پیش از بارگیری انجام شود:

1. بررسی کد HS کالا در فهرست‌های تحریمی: برخی گروه‌های کالایی (به‌ویژه کالاهای دومنظوره، فناوری و برخی مواد اولیه) مشمول محدودیت‌های اتحادیه اروپا یا آمریکا هستند و باید پیش از هرگونه برنامه‌ریزی حمل استعلام شوند.
2. در دسترس بودن کانال تسویه بانکی مجاز: از آنجا که بسیاری از بانک‌های ایرانی به شبکه سوئیفت دسترسی ندارند، وجود یک کانال پرداخت معتبر باید پیش از قطعی‌شدن معامله بررسی شود، نه پس از بارگیری کالا.
3. ثبت اطلاعات ایمنی و امنیتی پیش از ورود (ENS) از طریق سامانه ICS2: الزامی است که مسئولیت ثبت آن، بسته به ساختار قرارداد حمل، بر عهده فرستنده، حمل‌کننده یا نماینده گمرکی است.
4. فاکتور تجاری، اسناد حمل و گواهی مبدأ مطابق استاندارد گمرک کشور اروپایی مقصد، که ممکن است بسته به نوع کالا نیاز به گواهی‌های فنی یا بهداشتی اضافه هم داشته باشد.

کالاهایی که همچنان در جریان تجارت ایران و اروپا باقی مانده‌اند

با وجود محدودیت‌های گسترده، برخی گروه‌های کالایی که تاریخاً کمتر مشمول فهرست‌های تحریمی بوده‌اند، همچنان بخشی از صادرات ایران به بازارهای اروپایی را تشکیل می‌دهند؛ از جمله محصولات غذایی و خشکبار، صنایع‌دستی و فرش، و برخی مواد اولیه غیرحساس. با این حال، فهرست‌های تحریمی به‌طور مستمر به‌روزرسانی می‌شوند و وضعیت هر کد کالایی باید در زمان نزدیک به صادرات، نه بر اساس سوابق گذشته، استعلام شود.

نکات عملی برای صادرکنندگانی که به بازار اروپا فکر می‌کنند

1. پیش از هرگونه مذاکره تجاری، کد HS کالا را در فهرست‌های تحریمی به‌روز اتحادیه اروپا و آمریکا استعلام بگیرید.
2. کانال تسویه مالی معامله را پیش از تأیید نهایی سفارش مشخص کنید، نه پس از آماده‌سازی محموله.
3. برای محموله‌های غیرفوری یا حجیم، مسیر زمینی از ترکیه یا مسیر ترکیبی جاده-دریا از بندر مرسین را به‌عنوان گزینه پایدارتر نسبت به حمل دریایی مستقیم از خلیج فارس در نظر بگیرید.
4. نرخ و شرایط بیمه ریسک جنگی برای مسیرهای دریایی خلیج فارس را نزدیک به تاریخ بارگیری، نه در مرحله برنامه‌ریزی اولیه، استعلام بگیرید.
5. از شرکتی همکاری بگیرید که وضعیت مسیرها را به‌صورت مستمر رصد می‌کند، چون در این مسیر، برخلاف آسیای مرکزی، شرایط می‌تواند در فاصله چند هفته تغییر کند.

سوالات متداول درباره حمل کالا به اروپا